wtorek 18 czerwca 2024     Elżbieta, Paula, Marek
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
Gregorianki a dzień wagarowicza
eGorzowska - 12390_sGtrLf6ZhLGCh06BwQd.jpg12 marca przez ponad cztery wieki był wielkim uczniowskim świętem noszącym miano gregorianek. Zwyczaj wywędrował podobno z Alzacji już w XV w. i utrzymał się w niemal całej Europie do połowy wieku XIX. Dla tzw. abecadlarzy, których dziś nazwalibyśmy po prostu pierwszakami, związany był z początkiem roku szkolnego, a dla abiturientów – z końcem nauki. W czasach szkół katedralnych i parafialnych wakacje nie były potrzebne, ponieważ rok szkolny obfitował w ponad 150 odciągających od nauki świąt.

Oskar Kolberg odnotował chodzenia po gregórkach: „Jeden ubierał się za biskupa, dwaj za księży, a czwarty za sługę kościelnego. Ubiory mieli klejone z papieru. W dzień św. Grzegorza, w marcu, obchodzili przy dzwonku wszystkie domy i w każdym śpiewali:
Ojcowie, matki! Swoje miłe dziatki
do szkoły dajcie, a nie odbierajcie,
boć to nauka zdobi człowieka.
Nauka klejnot, nauka skarb drogi,
tego nie wydrze nieprzyjaciel srogi.
(…)
Dajcież nam na miód i na obwarzanki,
Sprawimy sobie gregorianki”.

Grzegorz I Wielki, zwany też Dialog lub Dwojesłow zaliczany jest do grona doktorów Kościoła. Jako ten, który usystematyzował i uporządkował chorały (od tamtej pory nazywane gregoriańskimi), uznawany jest za patrona chórów szkolnych, piosenkarzy i muzyków. Jest także najważniejszym orędownikiem uczniów (ze szczególnym wskazaniem na szkoły podstawowe), studentów i nauczycieli. Wszystko zaczęło się od legendy, opowiadającej jak to św. Grzegorz „wykupywał dzieci wystawione na sprzedaż w niewolę i posyłał je do szkoły. Dzieci tak wybawione miano nazywać gregoriankami. Na pamiątkę tej dobroczynności właśnie w dzień św. Grzegorza zapisywano dzieci do szkoły i dzień zapisów nazwano również gregoriankami”.

„Oto mąż na wskroś uczony
święty Grzegorz, nauczyciel,
wzniosły świętych pism mnożyciel:
tak niech każdy bez wyjątku
śle do szkoły swe dzieciątko”

Warto tu dodać, że początkowo abecadlarze ubierani byli na okoliczność dzisiejszego święta wyjątkowo starannie, natomiast abiturienci fantazyjnie i kolorowo. Z czasem wszystko się pomieszało i gregorianki stały się przede wszystkim dobrą żakowską zabawą, połączoną z żywieniową kwestą na organizowane wieczorem przyjęcie. Ślady świętowania można jeszcze znaleźć w zapomnianym porzekadle „Ubrała go jak na jakie gregorianki”.

Za półtora tygodnia nadejdzie Dzień Wagarowicza. Od biedy można go uznać za kontynuację gregorianek, jest jednak drobna, lecz dość istotna różnica, nosząca nazwę virgatum. Jako że w tamtych czasach symbolem władzy nauczycielskiej były rózgi, jedną z atrakcji uczniowskiego święta stanowiły wycieczki do okolicznych lasków czy parków, gdzie młodzież miała się wyhasać oraz… wyciąć przy okazji dostateczną ilość wierzbowych bądź leszczynowych witek. Wyprawę po rózgi (virga = rózga) kończono przekąską, maskaradą i wesołym korowodem z piosenką na ustach.

Wiem, że przedstawiony na zdjęciu uczeń trochę już przerośnięty, ale sceneria idealnie wpisuje się w szkolne tematy. Może zachęci Was do odwiedzin w Dziedzicach, niedużej wsi w woj. zachodniopomorskim, w której od prawie 20 lat funkcjonuje placówka o nazwie Muzeum Wojskowości, Szkolnictwa i Wsi. Ekspozycje zajmują pierwsze piętro w budynku po zlikwidowanej szkole, ta z kolei powstała na miejscu dawnego folwarku, a folwark nierozerwalnie związany był z Woldenberczykami. To powinno w sposób wystarczający tłumaczyć nazwę muzealnej placówki, będącej filią muzeum w pobliskim Barlinku (też warto je odwiedzić).


Najbardziej znane spośród dzisiejszych mądrości ludowych nawiązują do kończącej się zimy:
- „Na świętego Grzegorza ucieka śnieg do morza”,
- „Od świętego Grzegorza zima idzie do morza”,
- „Święty Grzegorz wielki spławnik, nad wszystkiemi rzeki ławnik, grzeje więcej, lody płaczą, rzeki warczą, brzegi znaczą”.
W tym roku jest wprawdzie trochę na opak, bo zima chyba zapomniała, że już na nią czas i troszczy się jak nigdy o ciągłą dostawę śniegu, ale na nic zdadzą się te demonstracje. Jej dni są już policzone.

Wśród pozostałych Grzegorzowych porzekadeł nie ma już odniesień do pogody:
- „Jeszcze Grześ gdzieś, a już mu kaszę studzą”,
- „Wiedział Grześ, a od Grzesia cała wieś”,
- „Gdy ktoś Grzegorzowi w sekrecie coś powie, nawet jak sam zapomni – co rzekł – się nie dowie”.
Bardzo fajne są Grzesiowe wierszyki, np. „Idzie Grześ przez wieś, worek piasku niesie, a przez dziurkę piasek ciurkiem sypie się za Grzesiem”.

Są też przysłowia gospodarskie:
- „I na lądzie, i na morzu - wszędzie bieda, mój Grzegorzu” (o pustawych na przednówku spiżarniach).
- „Groch święty Grzegorz zasiewa, soczewicę Jakub miewa” (dla tych, których wczorajszy Benedykt nie przekonał do wyjścia w pole).
Natomiast obserwacje przyrodnicze zawarto w porzekadłach:
- „Na świętego Grzegorza szuka kawka łoża”.
- „Jak żaby wyjdą przed Grzegorzem, to znowu zamarzną po Grzegorzu”(czyli nocny mróz, z którym ostatnio mamy do czynienia nie jest jakimś odstępstwem od normy).

W kalendarzu świąt nietypowych figuruje Dzień Pieczonych Przegrzebków, Dzień Suchego Szamponu i Dzień Sadzenia Kwiatów.

Tekst i foto Maria Gonta

12 marca 2023 07:25, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Komentarze:


No i znowu się cosik nowego dowiedziałem!
Z.M.P.
Anonim_2184, 12.03.2023, 16:23, 176.221.121.114 ##

Serwis www.egorzowska.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy, które są wyłączną własnością ich autorów.

O hierarchii miast w lubuskim
Prezentacja wyników badania hierarchii funkcjonalnej miast w Polsce, przeprowadzonego przez Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej IRMiR, ze szczególnym uwzględnieniem Lubuskiego, ... <czytaj dalej>
Badają miejskie parkingi
Z samochodów i pieszo prowadzone są badania zajętości gorzowskich parkingów. Specjaliści z firmy SystemEG z Wrocławia, wyposażeni w kamizelki odblaskowe ... <czytaj dalej>
Piknik Europejski w Gorzowie
Zapraszamy do Gorzowa na Piknik Europejski! Świętujemy 20-lecie Polski w UE. Marszałek Województwa Lubuskiego Marcin Jabłoński zaprasza na kolejny piknik z ... <czytaj dalej>
W czwartek Boże Ciało
W najbliższy czwartek 30 maja Kościół obchodzi uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa popularnie nazywaną świętem Bożego Ciała. Tego dnia ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
"Fabal" Beata Kapułkiewicz

ul. Sikorskiego 120, Gorzów Wlkp.
tel. 95 722 00 92
branża: Fryzjerskie usługi, salony <czytaj dalej>
Citibank Handlowy Oddział Detaliczny

ul. Sikorskiego 11, Gorzów Wlkp.
tel. 95 728 22 96
branża: Banki <czytaj dalej>
Wężyk Aleksander Usługi Inżynieryjne

ul. Ogińskiego 8 a lok. 3, Gorzów Wlkp.
tel. 500 118 551
branża: Budowlane usługi - przemysłowe <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« czerwiec 2024 »
P W Ś C P S N
     
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Walka o Gorzów, czyli teatrzyk manipulacji
Jesteśmy po pierwszym spotkaniu w związku z propozycją zmiany nazwy Gorzowa Wielkopolskiego. Odbyło się w auli AJP przy obecności ok. 70-80 osób. Ponieważ w mediach społeczościowych trwa ożywiona dyskusja między ... <czytaj dalej>
Bez korzeni nie zakwitniesz
Archiwa Państwowe oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej zapraszają uczniów klas 4-7 <czytaj dalej>
Kto zdobędzie mural dla szkoły
Murale Pamięci „Dumni z Powstańców” to ogólnopolski konkurs dla szkół <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - omaraa.jpg
admin ego:
Co z Rozszerzoną Odpowiedzialnością Producenta
List otwarty organizacji pracodawców do samorządów ze Związku Miast Polskich ... <czytaj dalej>
admin ego:
Po prostu Ii
Ii okazało się bardzo ciekawym miastem. Ludzie najczęściej zatrzymują się ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Bez makijażu?
5 maja obchodzimy Światowy Dzień Bez Makijażu, poświęcony promowaniu naturalnego ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Alkoholowa mapa Polski
Ponad 95 tys. pijanych kierowców zatrzymała policja w 2023 roku. ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_4245:
Najlepsze koncerty i imprezy odbywają sie w pobliżu i z dala od Gorzowa
na dniach miasta gdzie można napic się piwa przy stoliku, zjesc kieł <czytaj dalej>
Anonim_4245:
wolę stereo.
miejsce pod katedrą nie nadaje się na koncerty
chyba że służy to tylko i wyłącznie urzędnikom magistratu żeby spstryk <czytaj dalej>
Anonim_4381:
NSK to piękna twarz Gorzowa... <czytaj dalej>
Marek z Rybakowa:
A studentki Kristinki z Jeninka nie widać ... <czytaj dalej>
Anonim_4375:
):-)
Z.M.P. <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej